Metropolitan Müzesi (2)

21.02.2019 - Perşembe 21:44
Esen MERMER

Sevgili sanat dostları.

Bugün kaldığımız yerden Metropolitan Müzesi’nden devam ediyoruz. Konumuz ‘çini’ ama izninizle birazdan bahsedeceğim iki heykeli sizlerle paylaşmak istiyorum.

12. yüzyıl olarak tarihlenen Afganistan ya da İran olduğu tahmin edilen renkli stuko tekniği kadın heykeli. Metropolitan Müzesi’nde bu Türk birçok heykel bulunmaktadır.

Bu heykel de muhtemelen bir saray sahnesinde diğer
heykellerle bir arada yer alıyordu.

Kaftan üzerindeki muhteşem detaylara bakalım. Etek kısmındaki
kobalt (lacivert) renk benim ilk dikkatimi çeken. (Günümüze gelene kadar heykel
renklerini muhafaza edememiş ne yazık ki. Tam renkli halini düşündükçe doğrusu
heyecan veriyor.) Etek kısmındaki çiçek figürleri hemen üzerinde Lotus
çiçekleri.

Heykelin elindeki kılıcın üzerindeki motifler unutulmamış. Kaftanın
enine süslemeleri en altta, spiraller sağda ve solda. (Mitolojide spiral güneş
ile bağlantılıdır)

Gelelim kollara. Kaftanı tamamen saran enine çizgi bezemeler burada da görülüyor. Sağ ve sol koldaki Tiraz (pazubantı) kufi yazılar diğer bir muhteşem ayrıntı.  Sol kolda ‘Abid’, sağ kolda ise ‘Mü’minin’ yazar.

Saçlar tipik Selçuklu’yu yansıtıyor. Üç dilimli Taç (Türk dünyasında asırlarca bozulmadan kullanılan) ilk anda çok göze batmayan önemli bir ayrıntı. Küpeler Çintemani.

Yine 12. Yüzyıl olarak tarihlenen Afganistan veya İran
olduğu düşünülen heykel bir önceki heykel ile benzerlik taşıyor. Sultan eşine
ait olduğu düşünülen heykelin sol eli hasar görmüş ama bütünlüğünü korumayı
başarmış diyelim.

Kaftan üzerindeki verev bezemeler kırmızı ve kobalt
renklerin arasında muhteşem durmuyor mu?

Göğsün tam ortasında kobalt zemin üzerine verev bezeme
yanlarındaki kırmızı zemin üzerine bezemeler o zamanki sanat ve hayat görüşü
hakkında inanılmaz bir kaynak bizler için.

Yine sağ ve sol kollardaki tirazlar unutulmamış. Saçlar ve küpeler tipik Selçuklu’yu yansıtıyor. Taç’a gelirsek üç dilimli çiçeklerle bezeli Türk taşlarından.

Sevgili sanat dostları. Bu hafta bu kadar. Bu iki şaheser
heykelin üzerine başka bir şey yazmak istemedim. Önümüzdeki haftalarda
Metropolitan Müzesi’ndeki çinilere devam edeceğiz.

Sanatla ve sevgiyle kalın.

YORUM YAZ