Tevhîd: Aracıların Gölgesinden Vahyin Aydınlığına
Gizli Şirkten Sahte Otoritelere: Kur’ân’ın Çağları Aşan Uyarısı
Merhaba dostlar! Bugün, Kur’ân-ı Kerîm’in sarsılmaz sütunları olan bazı âyet-i kerîmeler etrafında birlikte zihin yormak, gönül gönüle verip ihlasla hasbihâl etmek istedim.
Bu ilâhî kelâmlar; Allah’ın birliğine, yani "Tevhîd"e hayatî bir vurgu yaparken; şirkin (Allah’a ortak koşmanın) karanlığını, ataları körü körüne taklit etmenin tehlikesini ve modern ya da geleneksel putperestliğin beyhûdeliğini açıkça gözler önüne seriyor. Gelin, Diyanet İşleri Başkanlığı meâlleri rehberliğinde bu mesajları derinlemesine inceleyelim; sahih hadisler ve büyük âlimlerin hikmetli sözleriyle kalbimizde bir hakikât ışığı yakmaya çalışalım.
Fıtratın İtirafı ve Şirkin Gizemi
İnsanoğlu, evrendeki bu muazzam nizamı görüp bir yaratıcının varlığını kabul ve tasdik etse de, çoğu zaman nefsine veya çevresel baskılara yenik düşerek O’na ortaklar koşar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu sinsi tehlikeye karşı bizleri bakınız nasıl uyarır:
"Şirk, karanlık gecede siyah kayanın üzerindeki siyah karınca kadar gizlidir." (Buhârî, Müslim)
Demek ki şirk ve gizli riyâ; bazen niyetimizin ince bir kıvrımında, bazen de gündelik bir davranışımızın gölgesinde fark ettirmeden kalbimize sızabilir. İbn Abbas (r.a.) gibi büyük ilim rehberleri, şirkin bağışlanamaz bir günah olduğunu şu âyet-i kerîme ile hatırlatır:
"Allah kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz; bundan başkasını dilediği kimse hakkında bağışlar." (Nisâ Sûresi, 48)
1. Hakikatten Sapmanın Eşiği: Ankebût Sûresi, 61. Âyet
Meâl: "Andolsun, eğer onlara, 'Gökleri ve yeri kim yarattı, güneşi ve ayı hizmetinize kim verdi?' diye soracak olsan mutlaka, 'Allah' diyecekler. O hâlde nasıl oluyor da haktan döndürülüyorlar?"
Zümer Sûresi 38. âyette de benzer şekilde altı çizildiği üzere; akıl ve vicdan, Yüce Yaratıcı’nın varlığını haykırır. Ancak asıl mesele, sadece "bir yaratıcıyı kabul etmek" değil, O'nun hayatın her alanında tek otorite olduğunu tasdik etmektir. İmam Gazâlî (rh.a.)’in muazzam tespitiyle:
"Akıl, tevhîdin en büyük şâhididir; onu putlarla kirletmeyin."
Kendi içsel itiraflarımızla çelişmeyelim; kâinatın mûcizelerini görüp de şükrü ve kulluğu fâni varlıklara bölüştürmeyelim.
2. Sahte Otoritelerin Pençesi: Nisâ Sûresi, 60. Âyet
Meâl: "Sana indirilen Kur’an’a ve senden önce indirilene inandıklarını iddia edenleri görmüyor musun? Tâğût’u tanımamaları kendilerine emrolunduğu hâlde, onun önünde muhakeme olmak istiyorlar. Şeytan da onları derin bir sapıklığa düşürmek istiyor."
Tâğût: Allah’ın koyduğu sınırları aşan, O’nun emrettiği hukuka ve ilâhî nizama alternatif olarak meşrulaştırılmaya çalışılan her türlü batıl gücü, sahte otoriteyi, putu ve nefsi ifade eder.
Îman, sadece dilde kuru bir iddia değil; bizzat hayata yön veren ve ahlâkı şekillendiren canlı bir rehberdir. Münafıkça tutumlar ise Allah’ın hükümlerini bir kenara bırakıp nefsin heveslerine, zalim güç odaklarına veya şahıslara kul köle olmaya yol açar.
Gerçek îman, Allah’ın emirlerini ve rızasını, her türlü batıl geleneğin ve beşerî lider baskısının üzerinde tutmayı gerektirir.
3. "Aracılık" Yanılgısı ve Şefaat İstismarı
Pek çok âyet-i kerîme (Zümer 3, Yûnus 18, Ahkâf 5, Fâtır 14); insanların putları veya kutsallaştırdıkları bazı şahsiyetleri "Bizi Allah’a yaklaştırsınlar" ya da "Allah katında şefaatçimiz olsunlar" bahanesiyle nasıl ilahlaştırdığını ibretle anlatır.
Zümer Sûresi 3. Âyet bu durumu şöyle ifşâ eder:
"...O’nu bırakıp birtakım velîler edinenler: 'Biz bunlara ancak bizi Allah’a daha fazla yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz' derler."
Oysa Ahkâf Sûresi 5. âyetin uyarısı son derece nettir: Kıyamete kadar kendisine yapılan dualara cevap veremeyecek aciz varlıklara yalvarmak, sapkınlığın ve cehaletin en büyüğüdür. İmam Şâfiî’nin belirttiği gibi; şirk, Allah’a ait olan mutlak hakkı başkalarına devretmeye kalkışmaktır.
Şefaat ancak ve ancak Allah’ın iznine bağlıdır. Aracıların, vasıtaların peşinde kaybolmak yerine; doğrudan, vasıtasız ve tam bir ihlasla Rabbimize yönelmeliyiz.
4. Gelenek Hapishanesi ve Peygamberlere İtiraz
İnsanlık tarihi boyunca hakikâti inkâr edenler, peygamberlerin "bizim gibi sıradan bir insan" olmasına takılmış (Furkân 7-8) ve atalarından devraldıkları yanlışları amansızca savunmuşlardır.
Bakara Sûresi 170. Âyet bu taassubu açıkça dile getirir:
"Onlara 'Allah’ın indirdiğine uyun' denildiği zaman, 'Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye uyarız' derler."
İbn Kayyim el-Cevziyye’nin muhteşem tespitiyle;
"Ataları körü körüne takip etmek, akla vurulmuş bir zincirdir; bu zinciri ancak Kur’ân kırabilir."
Dîni sadece bir "atalar mîrası" veya geleneksel bir kültür olarak görmek, vahyin hayat veren taze soluğundan mahrum kalmaktır.
Hakikât babadan oğula geçen mülk değil; vahiyle gelen hidâyet nûrudur. Din adamlarını, şeyhleri veya gelenekleri kutsallaştırıp putlaştırmadan; akılla vahyin rehberliğini birleştirmeliyiz.
5. Kaderi Bahane Etmek: En'âm Sûresi, 148. Âyet
Müşrik zihniyetinin en büyük sığınağı; "Eğer Allah dileseydi biz ortak koşmazdık" diyerek kendi günah ve sorumluluklarını kadere yüklemektir. Yüce Allah ise bu asılsız zannı kesin bir dille reddeder. İmam Rabbânî’nin buyurduğu gibi:
"Kader mazeret değil, imtihan aracıdır."
Kendi irademizle işlediğimiz hataları ve ihmâlleri "kader" diyerek meşrulaştırmayalım; özgür irademizin hesabını vereceğimiz bilinciyle derhal samimi tövbeye sarılalım.
Sonuç Olarak Dostlar;
Tüm bu âyet-i kerîmeler ve hikmetli sözler bize açıkça gösteriyor ki; tevhîd sadece "Allah vardır" demekten ibaret değildir. Tevhîd; O’nun mutlak otoritesine hiçbir gücü, beşerî geleneği veya şahsı ortak etmemektir.
Anladık ki; gökleri ve yeri Allah’ın yarattığını sözde kabul etmek yetmiyor. Mühim olan; başımız darda kalınca da, adalet ve hüküm ararken de, şefaat beklerken de pusulayı doğrudan doğruya O’na çevirebilmektir.
Atalarımızdan kalan yanlış alışkanlıkları dînin önüne koymak, sorumluluğu kadere yükleyip kenara çekilmek yahut birtakım aracılar vasıtasıyla O’na yaklaşmaya çalışmak, aslında rûhun özgürlüğüne vurulan birer prangadır. Gerçek hürriyet, yalnızca Allah’a kul olmakla başlar.
Rabbimiz bizleri; zannın ve cehaletin karanlığından vahyin aydınlığına çıkan, kula kul olmaktan kurtulup sadece O’nun rızasını gözeten ve bu tevhîd şuûrunu kalbinde bir meşale gibi taşıyan hakîki muvahhidlerden eylesin.
Gönlünüz nur, yolunuz her dâim hakikât olsun. Âmîn.
Mithat Güdü
Emekli İmam Hatip ve Gazeteci-Yazar