SESİ DUYDUK, MESAJI KAÇIRDIK
Kulağımızda kaldı, kalbimize inmedi: Makamı beğendik, mesajı ıskaladık
Yıllardır ezanı duyuyor, namazı kılıyor, vaaz ve hutbeyi dinliyoruz. Peki hakikâtin sesi ve sözü hayatımızı neden değiştirmiyor?
“Falan hoca ne güzel konuştu!” diyoruz.
Ama çoğu zaman ne konuştuğuyla, ne anlattığıyla, bizi neye çağırdığıyla ilgilenmiyoruz.
“Falan hoca ne güzel ezan okudu!” diyoruz.
Peki, ezanda ne söylendiğini biliyor muyuz?
“Allahü ekber” denildiğinde neyi hatırlıyoruz?
“Hayye ale's-salâh” denildiğinde gerçekten namaza yöneliyor muyuz?
“Hayye ale'l-felâh” denildiğinde kurtuluşun ne olduğunu düşünüyor muyuz?
Yoksa sadece güzel sese, makama ve okuyuşa mı hayran kalıyoruz?
Maalesef çoğu zaman sesi duyuyoruz ama mesajı duymuyoruz.
Ezanı dinliyoruz ama ezanın çağrısını duymuyoruz.
Ezan, sadece güzel bir makamla okunacak bir metin değildir.
Ezan, insanı Allah'ın huzuruna çağıran bir ilandır.
Fakat biz bazen ezanın sesini beğeniyor, makamını konuşuyor, müezzinin sesini övüyor; fakat ezanın bizi çağırdığı yere gitmiyoruz.
Ezan bitiyor, hayatımız kaldığı yerden devam ediyor.
Oysa mesele ezanı duymak değil, ezanın çağrısına icabet etmektir.
Bir başka ifadeyle:
Ezan kulağa okunur; fakat asıl hedef kalptir.
Namaz da böyledir.
Namazı kılıyoruz ama namazın ne söylediğini biliyor muyuz?
Kıyamda duruyoruz, rükûya eğiliyoruz, secdeye kapanıyoruz.
Fakat acaba söylediklerimizin anlamını ne kadar biliyoruz?
“Elhamdülillâhi rabbil âlemîn” diyoruz.
Bütün hamdin âlemlerin Rabbi Allah'a ait olduğunu söylüyoruz.
“İyyâke na'büdü ve iyyâke neste'în” diyoruz.
“Yalnız Sana kulluk eder, yalnız Senden yardım dileriz” diyoruz.
Sonra namazdan çıkıp hayatımızda Allah'ın dışında nice şeyleri merkeze koyabiliyoruz.
İşte burada durup düşünmek gerekiyor:
Namazda söylediklerimizle hayatımızda yaptıklarımız aynı şeyi söylüyor mu?
Namazın hareketlerini yerine getirirken, namazın ahlâkını hayatımıza taşıyabiliyor muyuz?
Çünkü namaz yalnızca bedenin yaptığı hareketlerden ibaret değildir. Namazın insanda bir karşılığı, bir tesiri ve bir ahlâkı olmalıdır.
Hutbeyi Dinliyoruz Ama Kendimizi Dinlemiyoruz
Cuma günü camiye gidiyoruz.
Hatip hutbeye çıkıyor.
Dinliyoruz...
Bazen güzel bir hutbe olduğunda:
“Hoca bugün çok güzel konuştu.”
diyoruz.
Ama hutbenin sonunda kendimize şu soruları soruyor muyuz?
“Ben bu hutbeden ne aldım?”
“Bugünden sonra hayatımda ne değişecek?”
“Bana hangi sorumluluğumu hatırlattı?”
“Allah benden ne istiyor?”
“Ben neyi yanlış yapıyorum?”
Eğer hutbe bittiğinde yalnızca hocanın hitabetini değerlendirmişsek ama kendi hayatımızı değerlendirmemişsek, önemli bir şeyi kaçırmışız demektir.
Vaazı Dinliyoruz, Fakat Nasihati Üzerimize Almıyoruz
Vaazlarda günah anlatılıyor.
Kul hakkı anlatılıyor.
Adalet anlatılıyor.
Helâl ve haram anlatılıyor.
Anne-baba hakkı anlatılıyor.
Komşuluk anlatılıyor.
Yetim, yoksul ve mazlum anlatılıyor.
Ahlâk anlatılıyor.
İsraf, kibir, haset, gıybet ve iftira anlatılıyor.
Dinliyoruz...
Hatta bazen çok beğeniyoruz.
Ama çoğu zaman bütün bu uyarıların başkasına söylendiğini zannediyoruz.
“Şunlar kendine çeki düzen vermeli.”
“Filanca bunları dinlemeli.”
“Keşke falan kişi burada olsaydı.”
diyoruz.
Fakat vaazın asıl muhatabının kendimiz olduğunu unutuyoruz.
Oysa nasihat, başkasının kusurunu bulmak için değil, kendi kusurunu görmek için dinlenir.
Sohbeti Seviyoruz, Fakat Sohbetin Gereğini Sevmiyoruz
Güzel sohbetleri seviyoruz.
Dinî sohbetlere gidiyoruz.
Seminerlere, konferanslara katılıyoruz.
Saatlerce dinliyoruz.
Notlar alıyoruz.
Videoları paylaşıyoruz.
Beğeniyoruz.
“Ne güzel anlattı!” diyoruz.
Ama bütün bunların sonunda hayatımızda hiçbir şey değişmiyorsa, burada ciddi bir problem vardır.
Çünkü bilgi biriktirmek ile hidâyet üzere yaşamak aynı şey değildir.
Bir insan çok şey dinleyebilir ama az şey yaşayabilir.
Çok şey bilebilir ama bildiğiyle amel etmeyebilir.
Çok güzel konuşabilir ama söylediklerinin gereğini yerine getirmeyebilir.
Asıl mesele, ne kadar dinlediğimiz değil; dinlediklerimizin bizi ne kadar değiştirdiğidir.
Tilâvetin Makamına Baktık, Âyetin Mesajına Kulak Vermedik
Kur'an okunduğunda da çoğu zaman aynı durumla karşılaşıyoruz.
Güzel ses...
Güzel makam...
Güzel tilâvet...
Elbette bunların her birinin ayrı bir güzelliği vardır.
Fakat Kur'an'ın amacı yalnızca güzel okunmak değildir.
Kur'an, anlaşılmak, düşünülmek ve hayatımıza rehber olmak üzere gönderilmiştir.
Âyetleri dinliyoruz fakat ne dediğini merak etmiyorsak;
okuyoruz fakat anlamını öğrenmeye çalışmıyorsak;
öğreniyoruz fakat hayatımıza taşımıyorsak;
orada ciddi bir eksiklik var demektir.
Kur'an'ı sadece ses olarak değil, mesaj olarak da dinlemeliyiz.
Yüzeyde Yaşamaktan Vazgeçmeliyiz
Maalesef çoğu zaman yüzeysel baktık, yüzeyde kaldık.
Sözün anlamına inmedik.
Sesin güzelliğine baktık, sözün hakikâtini araştırmadık.
Makamı dinledik, mesajı kaçırdık.
Hatibin hitâbetine hayran olduk, anlattığı hakikâti kendimize ölçü yapmadık.
Hoca güzel konuştu diye memnun olduk; fakat konuşulanların hayatımızı değiştirmesine izin vermedik.
Ezanı dinledik, fakat çağrıyı duymadık.
Namazı kıldık, fakat namazın rûhunu hayatımıza taşımadık.
Hutbeyi dinledik, fakat kendimizi hesaba çekmedik.
Vaazı dinledik, fakat nasihati başkasına yaptık.
Sohbete katıldık, fakat sohbetten sonra eski hayatımıza döndük.
Seminere gittik, konferansı dinledik, not aldık; fakat bildiklerimizi davranışa dönüştürmedik.
İslâm Yalnızca İşitmek Değil, Yaşamaktır
Hâlbuki İslâm, sadece dinlemek değildir.
Duymaktır.
Anlamaktır.
Düşünmektir.
İbret almaktır.
Sorumluluk üstlenmektir.
Anladığını yaşamaktır.
Yanlışından dönmektir.
Hakikâtin peşinden gitmektir.
Ve nihayetinde iyi bir kul olabilmektir.
Bugün belki de kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor:
Biz dînimizi gerçekten dinliyor muyuz, yoksa sadece dînî sesleri mi dinliyoruz?
Çünkü insanın hayatını değiştirmeyen bilgi, sadece hafızada duran bilgidir.
Kalbe inmeyen söz, kulağın işittiği bir sestir.
Hayata dönüşmeyen nasihat ise yalnızca güzel cümlelerden ibarettir.
Öyleyse bundan sonra ezanı dinlerken çağrıyı, namaz kılarken mesajı, hutbeyi dinlerken sorumluluğu, vaazı dinlerken kendimizi, Kur'an'ı okurken hakikâti arayalım.
Hoca ne kadar güzel konuşmuş diye sormadan önce,
“Ben ne anladım?”
Ezan ne kadar güzel okundu diye konuşmadan önce,
“Ben bu çağrıya nasıl cevap veriyorum?”
diye soralım.
Çünkü mesele sesi duymak değil, söyleneni anlamaktır.
Mesele anlamak da değil, anladığını yaşamaktır.
Ve belki de asıl mesele şudur:
Biz yıllardır dinliyoruz; acaba gerçekten duyduk mu?
Mithat Güdü
Emekli İmam Hatip / Gazeteci - Yazar